قسمت های فعال وب

                  کانی شناسی                                      فعالیت های دانشجویان 

                    معرفی دستگاه زمین شناسی              بازدید علمی تصاویر

نمرات  عملی کانی شناسی امروزاعلام شد:

توضیح خاصی ندارم!!!

كاني زيركن در سيستم تتراگونال متبلور مي شود سختي آن 7/5 و وزن مخصوص آن 4/7 است رنگ آن بيرنگ و خاكستري و سبز و گاهي قرمز است ولي رنگ خاكه آن بيرنگ است زيركن دربرابر اسيدها نسبتا مقاوم است كانسارهاي اقتصادي آن در استراليا و برزيل و قلوريدا كشف شده است در تزيينات و صنايع نسوز و شيشه سازي استفاده مي شود.

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

كاني تيتانيت در سيستم منوكلين متبلور مي شود نام ديگر اين كاني اسفنج است سختي اين كاني 5/5 و وزن مخصوص آن 3/5 است جلاي آن صمغي تا الماسي است رنگ آن خاكستري و گاهي سياه است حاوي 31 درصد سيليس است از تيتانيت براي تهيه اكسيد تيتان استفاده مي شود .

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

كوارتز به صورتهاي مختلف ديده مي شود . بلور كوارتز در سيستم تري گونال متبلور مي شود . سختي آن 7 است وزن مخصوص كوارتز 2/65 است. رخ در كوارتز ديده نمي شود اگر رخ نيز ديده شود بسيار ناقص است . جلاي كوارتز صدفي است و لبه هاي آن تيز است . سيستم تبلور كوارتز با تغيير در حرارت ممكن است تغيير كند . كسترش كوارتز در طبيعت زياد است . اين كاني معمولا همراه اكثر كانيها به صورت باطله و يا گانگ ديده مي شود  تشكيل آن با فعاليتهاي پگماتيتي مربوط است . ذخاير كوارتز به صورت رگه تنوره و استك ورگ ديده مي شود . تمركز كوارتز به سنگهاي سيليسي اختصاص داشته و غالب آنها در ماسه سنگها و كوارتزيتهاي پركامبرين فوقاني پراكنده اند . كوارتز مصارف زيادي دارد . از كوارتز در وسايل الكترونيكي درتهيه واحدهاي بلوري به منظور كنترل فركانس صحيح و فرستنده هاي راديويي و مدارخاي تلفني به فركانس راديويي استفاده مي شود. در كارخانجات فولاد سازي براي احياء بعضي از اكسيد مثل اكسيد منيزيم بكار مي رود .

میکروسکپی:

كاني ارتوكلاز در سيستم منوكلين متبلور مي شود. سختي اين كاني 6 است و وزن مخصوص آن2/5 ودورخ عمودبرهم دارد. سطح شكست نسبتاصاف دارد. تردوشكننده است. جلاي روي سطح تازه شكسته شده صدفي است ودرسايرجهات شيشه اي است درحالت كلي بي رنگ است ولي به رنگهاي سفيد خاكستري زردوگاهي سبزنيزديده ميشود. رنگ خاكه آن سفيد است. ارتوكلاز خيلي خوب صيقل مي خورد اسيدهاي معمولي روي آن اثري ندارد. ارتوكلازخالص بندرت يافت ميشود. شناسايي كاني ارتوكلاز زياد مشكل نيست زيرا سختي نسبتا بالا ورخ عمودبرهم ورنگ آن باعث مي شود كه اين كاني خيلي زود شناسايي شود. ارتوزكاني اصلي سنگهاي آذرين بيروني ودروني اسيدي مثل گرانيت و سينيت وريوليت است. درسنگهاي دگرگوني مثل گنايس نيز ديده ميشود.

ماکروسکپی:

كاني اليوين در سيستم ارتورمبيك متبلور مي شود رنگ اين كاني همانطور كه از اسم آن ديده ميشود سبز متمايل به زرد و سبز زيتوني است سختي آن 7 و وزن مخصوص آن 4/4 است چنانچه مقدار آهن آن زياد شود وزن مخصوص آن نسز زيادتر مي شود انعكاس نوري اليوين نسبتا پايين است اليوين با اسيد كلريدريك واكنش نشان مي دهد و بر اثر تخريب به كانيهاي گروه تالك و سرپانتين مثل منيزيت و آنتيگوريت تبديل مي شود چنانچه بتوان از اليوين در صنايع تزيينات استفاده كرد بنام پريدوت خوانده مي شود.

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

مسكويت در سيستم منوكلين متبلور مي شود سختي اين كاني 2/5 و وزن مخصوص آن 2/8 است رنگ آن بيرنگ ولي گاهي به رنگ زرد روشن ديده مي شود مسكويت يك ميكاي پتاسيم دار است مسكويت با اكثر محلولهاي شيميايي واكنشي ندارد اين كاني عمدتا پگماتيتي است و همراه با گرانيت و گنايس و ميكا شيستها ديده مي شود در صنايع برق و الكترونيك و به عنوان شيشه هاي نسوز از آن استفاده مي شود در زبان عاميانه به آن طلق مي گويند مسكويت در ايران در اطراف همدان ديده شده است .

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

كاني اپيدوت در سيستم منوكلين متبلور مي شودرنگ اپيدوت بصورت مغز پسته اي تا زرد متمايل به سبز و حتي سياه ديده مي شود چون رنگ آن مغز پسته اي است به آن پستنيت مي گويند معمولا همراه اپيدوت مقدار ناچيزي آهن وجود دارد چنانچه آهن در اپيدوت نباشد كاني كلينوزوسيت ناميده مي شود يك بلور خلص اپيدوت حاوي 25% اكسيد كلسيم و 20 % اكسيد آلومينيوم است .

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

كلسيت در سيستم تري گونال متبلور مي شود. سختي آن 3 است. به صورت طبيعي سفيد است.وزن مخصوص كلسيت 3-2/5 است. داراي سه جهت رخ است. بلورهاي آن بيرنگ تا سفيد است.جلاي شيشه اي دارد و دانه ريز است.كلسيت با اسيد ها بسيار سريع واكنش نشان ميدهد.از اين طريق مي توان كلسيت را از دولوميت متمايز كرد .كلسيت خالص حاوي %56 اكسيد كلسيم و %44 دي اكسيد كربن است.اسم تجاري كلسيت سنگ اهك است چنانكه پخته شود و با آب و ماسه مخلوط شود ساروج بدست مي آيد كه به مرور زمان آب جذب مي كند و از سيمان محكمتر مي شود كلسيد مصارف متعددي دارد از سنگ اهك به عنوان كمك ذوب در صنايع شيميايي براي تهيه مواد قليايي و تصفيه آب و تهيه خمير كاغذ و تثبيت خاك و تصفيه شكر و صنايع آلومينيوم و خنثي سازي آبهاي اسيدي معدن بكار مي رود.    كشورهاي شوروي وامريكا و آلمان و لهستان و ژاپن توليد كننده گان عمده كلسيت هستند . در ايران نيز ذخاير كلسيت را در تمام دوره هاي زمين شناسي مي توان يافت و به مقدار قابل توجهي در ايران وجود دارد .

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

n       كلسيت در يك سنگ آهك.

n       به كليواژهاي رومبوئدر توجه كنيد.

در سمت چپ، گوشه اي از يك دانه بيوتيت ديده مي شود

بنظر مي رسد اين سنگ آهك، خالص تر از مورد قبلي باشد

همان مقطع قبلي است در نور ِ با آناليزر

بيوتيت در سيستم منوكلين متبلور مي شود سختي اين كاني 3 و وزن مخصوص آن 3/2 است رنگ آن سبز تيره تا سياه است تركيب شيميايي بيوتيت مانند فلوگوپيت است دربرابر محلولهاي شيميايي بجز اسيد سولفوريك گرم و غليظ مقاوم است در سنگهاي متامورفيك در دامنه وسيعي از شرايط حرارتي و فشار ديده مي شود

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

كاني اپاتيت در سيستم هگزاگونال متبلور مي شود. سختي آن 5 است. وزن مخصوص آن 3/2 است. رنگ آن سبز و قهوه اي و آبي و سفيد است. در يك امتداد رخ ضعيفي دارد. شكل آن توده اي و دانه اي و گاهي منشورهاي شش ضلعي است. اپاتيت با اسيدها خصوصا اسيد كلريد ريك و اسيد نيتريك و اسيدسولفوريك واكنش نشان مي دهد. ضريب شكست نوري آن 1/63 است. چنانچه اپاتيت خالص باشد 55/5 درصد اكسيد كلسيم و6/8 درصد فلوئور دارد ممكن است اكسيد منيزيم و اكسيدآهن و يا آلومينيم به صورت  ناخالصي در ساختمان اپاتيت باشد. از اپاتيت در تهيه فسفات استفاده مي شود كه مصرف كود شيميايي دارد. در تهيه اسيد فسفوريك در صنايع غذايي و دارو سازي و خمير دندان و پاك كننده ها و وسايل آتش بازي استفاده مي شود. ذخائر عظيم آپاتيت در امريكا و الجزاير و مصر و روسيه ديده شده است. در ايران در جزيره هرمز آپاتيت به صورت رگه اي در داخل ريوليت ها ديده شده است.

ماکروسکپی:

میکروسکپی:

۲.

همان مقطع قبلي است در نور ِ با آناليزر.

آپاتيت داراي بيرفرنژانس پايين درجه 1 بوده و طويل شدگي منفي دارد.

_{آپاتيت معمولاً به عنوان يك كاني فرعي در بسياري از سنگهاي آذرين حضور دارد؛ بطوري كه در كُره زمين پيدا كردن سنگ آذريني كه آپاتيت نداشته باشد كاري مشكل است.}

 

 

 

 

 

آبرفت تختان :جاجرود

عکس ها: سینا جهانبخشی

گسل:

اولین نمایشگاه کانی وفسیل برای اولین بار توسط دانشجویان زمین شناسی دانشگاه تهران

شمال برگزار شد.

بعضی از نمونه های نمایشگاه:

کانی:

مقدمه کانی شناسی

کانی یا ماده معدنی از مهم‌ ترین اجزا سنگ است.کانی عبارت است از عناصر یا ترکیبات

شیمیایی طبیعی جامد، همگن، متبلور و ایزوتوپ با ترکیبات شیمیایی نسبتاً معین که در زمین یافت

 می‌شود. خواص فیزیکی کانیها در حدود مشخص ممکن است تغییر نمایند. کانیها به صورت

اجسام هندسی با ساختمان اتمی منظم متبلور می‌گردند که به آن بلور می‌گویند. اگر بلور یک کانی

 را به قطعات کوچک و کوچک‌تر تقسیم نماییم سرانجام به کوچک‌ترین جزء دارای شکل هندسی

 منظم خواهیم رسید که آن را واحد تبلور، سلول اولیه و یا سلول واحد بلور می‌نامند. از کنار هم

قراردادن واحدهای تبلور شبکه بلور که سازنده اجسام متبلور است ایجاد می‌گردد.

علاوه بر کانیهای متبلور با دسته‌ای از ترکیبات دارای تمامی خواص کانی بجز سیستم تبلور

هستند که این دسته را شبه ‌کانی می‌نامند و شرایط تشکیل کانیها بسیار متفاوت است، برخی مانند

پیریت ممکن است در شرایط بسیار متنوعی ایجاد ‌گردند در حالیکه برخی دیگر به عنوان

شاخص کانی، فشار، دما وجود عناصر پرتوزا و ... مورد استفاده قرار می‌گیرند. همه کانیها به

استثنا شبه‌کانی‌ها در یکی از 7 سیستم تبلور شناخته شده متبلور می‌گردند. برخی از کانیها در

شرایط مشابه در کنار هم تشکیل می‌گردند که به آنها پاراژنز با کانی‌های همراه گفته می‌شود.

کانیها در طبیعت در اندازه‌های بسیار متفاوتی یافت می‌شوند که بر این اساس آنها را به درشت

بلور، متوسط بلور، ریز بلور و مخفی بلور تقسیم می‌نمایند. برخی از انواع درشت بلور و

متوسط بلور در نمونه‌های دستی قابل تشخیص بوده، انواع ریز بلور توسط میکروسکوپهای قوی

 و کانیهای مخفی بلور را به کمک پرتو ایکس و میکروسکوپهای الکترونی می‌توان شناسایی

نمود.

اهمیت اقتصادی کانیها کانیها دارای ارزش اقتصادی بسیار زیادی هستند، بطوری که اقتصاد

بسیاری از کشورهای جهان نظیر سیگی، گینه ... بر اساس مواد معدنی پایه‌ریزی شده است. اگر

 چه بسیاری از کانیها دارای ارزش درمانی ویژه خود هستند و حتی تعدادی به عنوان مواد سمی

 و مهلک مورد استفاده قرار می‌گیرند، ولی افرادی نیز وجود دارند که همراه داشتن کانیهای

معین را در درمان برخی از بیماریهای موثر می‌دانند. در سراسر جهان عده زیادی علاقمند به

جمع‌آوری مجموعه‌های کانی هستند، در یک پیک‌نیک خانوادگی می‌توان نمونه‌هایی از این خلقت

 زیبای خداوند جمع‌آوری نمود. با توجه به اینکه در کشور ما کانیهای متنوعی وجود دارند و

بسیاری از آنها قابل دسترس هستند.

کانیها از دوران پیش از تاریخ، نقشی اصلی در نحوه زندگی بشر و استاندارد زندگی وی

داشته‌اند. با گذشت هر سده، اهمیت اقتصادی کانیها به گونه‌ای فزاینده بیشتر شده و امروزه به

اشکال بیشماری، از احداث آسمانخراش‌ها گرفته تا ساخت رایانه به آنها وابسته‌ایم. تمدن جدید، به

 طور شگفت آوری به کانیها وابسته است و کاربرد گسترده آنها را الزامی کرده است. تعداد کمی

 از کانیها مانند تالک، آزبست، گوگرد و ... به همان شکل استخراج شده، معروف می‌شوند. اما

بسیاری از آنها را برای به دست آوردن یک ماده مفید، باید در آغاز فرآوری کرد. برخی از

محصولات آشناتر عبارت‌اند از: آجر، شیشه، سیمان، گچ و چیزی در حدود بیست فلز از آهن

گرفته تا طلا. کانسنگ‌های فلزی و کانیهای صنعتی در همه قاره‌ها و در هر جا که کانیهای خاص

 به اندازه کافی تمرکز یافته و استخراج آنها اقتصادی باشد، استخراج می‌شوند.

به مواد تشکیل دهنده سنگ‌ها کانی می‌‌گو یند یک سنگ ممکن است از یک یا چند کانی ساخته

شده باشد در دنیا سه هزار کانی وجود دارد.

_{یکی از شاخه‌های زمین‌شناسی است که به بررسی ویژگی‌های شیمیایی،ژ ساختار بلورین و ویژگیهای فیزیکی کانی‌ها می‌پردازد. پژوهش بر روی}

_{فرایندهای پیدایش و نابودی کانی‌ها نیز در گستره بررسی‌های این دانش قرار می‌گیرد. تا سال 2004 میلادی بیش از 4000 گونه کانی توسط انجمن جهانی کانی‌شناسی (IMA) شناسایی شده است. از این تعداد، 150 کانی را می‌توان جزو کانی‌های معمول و 50 کانی را می‌توان از کانی‌های تا ندازه‌ای کمیاب بشمار آورد. بقیه آن‌ها کانی‌های کمیاب یا بسیار کمیاب هستند}

_پیشینه

_{سده‌ها پیش از دستیابی انسان به فلزات و دانش استخراج و مصرف آنها، برخی از سنگها و کانیها مهم‌ترین ابزار دفاعی، زراعی و شکار بشر بشمار می‌آمده‌اند. بشر نخستین، جهت تهیه ابزار سنگی از مواد دارای سختی زیاد همچون سنگ آتشزنه، کوارتزیت، ابسیدین، در کوهی و ... که در محیط زندگی‌اش فراوان بوده استفاده کرده است. نحوه استفاده و بکارگیری این مولد آنچنان در زندگی و پیشرفت انسان مؤثر بوده است که بر این اساس زمان زندگی انسان اولیه را به سه دوره دیرینه‌سنگی، میان‌سنگی و نوسنگی تقسیم شده‌اند. هم‌زمان با شناخت فلزات و استخراج آنها عصر فلزات آغاز گردید. احتمالاً اولین فلز استخراج شده در حدود 450 سال ق.م، مس بوده است.}

_{کانیها اجسامی طبیعی، بلورین، جامد، غیر آلی (معدنی) و همگن هستند که مشخصات فیزیکی ثابت و ترکیب شیمیایی مشخصی دارند. با توجه به همگن بودن شیمیایی کانیها، ترکیب آنها را می‌توان به‌وسیله فرمول نشان داد. با این وجود این فرمول در بسیاری از حالات، منظور عادی شمی را مجسم نمی‌کند، به این جهت در نگارش آن مفاهیم کریستال و شیمی به مقیاس وسیعی باید منظور گردد. برای معرفی کانیها علاوه بر فرمول آنها، تمام خواص فیزیکی مانند خواص نورانی، الکتریکی، مقاومت، سختی و بالاخره خاصیت بلورشناسی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. اساس مطالعه این خواص موضوع کانی‌شناسی عمومی را تشکیل می‌دهد.}

^{مصریان قدیم شش هزار سال قبل از میلاد در صحرای سینا فیروزه را به خاطر رنگ زیبایش استخراج می‌کردند. انسان‌های دوران نوسنگی، سنگ آتشزنه را که دارای سطح شکست تیز است، به عنوان چاقو و سرنیزه، جهت تراشیدن چوب و تهیه نوک تیز کمان به کار می‌برند. علاوه بر تفریت که دارای سطح شکست منحنی شکل است برای تهیه تبر و از سنگ آتشزنه و پیریت جهت تهیه آتش استفاده می‌کردند.}

^{دوره نوسنگی زمانی پایان یافت که انسان توانست در نتیجه آزموده‌های گوناگون از مس و قلع آلیاژی به نام مفرغ یا برنز تهیه کند. در طی عهد برنز بشر قرنها تجربه اندوخت تا سرانجام حدود 1000 سال قبل از میلاد مسیح به کشف و تهیه آهن توفیق یافت. به روایت دیگر حدود 2700 سال قبل عصر مفرغ آغاز شد که در این عصر انسان ابزار خود را از این آلیاژ تهیه می‌نموده است. حدود 3000 سال پ.م مصریها از ذوب سیلیس، شیشه تهیه نمودند و قرنها پیش از میلاد مسیح چین‌ها در فسیلها از کائولن ابزار چینی می‌ساخته‌اند. در طول تاریخ اطلاعات بسیاری در رابطه با چگونگی شکل گیری، جنس، ساختمان و سایر خصوصیات کانیها بدست آمده است.}

^{در باخترزمین اینگونه ادعا می‌شود که یونانیها نخستین ملتی بودند که جنبه علمی کانیها را بررسی کردند مثل تالس ملطی که 485 سال پیش از میلاد به خاصیت کهربایی کانیها اشاره کرده و تمیش تکلس (527-549 ق.م) که دست به استخراج معادن زد. یک کتاب سنگ‌شناسی که به ارسطو (322-384 ق.م) نسبت می‌دادند بعدها معلوم شد که در سده هشتم نوشته شده، ولی کتابی از شاگردش یتوفر است (288-372 ق.م) بجا مانده بنام "راجع به سنگها" که شاید بتوان گفت اولین کتاب علمی کانی‌شناسی است.}

^{کتاب با ارزش دیگری که بعدها نوشته شد به‌وسیله پزشک رومی جالینوس (201-113 م) بود. اثر دانشمند بزرگ ایرانی، ابوعلی سینا (1037-970) تحت عنوان "درباره کانیها" را شاید بتوان گفت اولین کتابی است که کانیها را بطور سامانمند به چهار دسته تقسیم کرده است. از اروپاییان از کانی شناس آلمانی آلبرت فون بول (280-119 م) یاد می‌کنیم این شخص که به ماگنوس معروف است دارای پنج جلد کتاب از زمینه کانی‌شناسی است. از دو شخصیت دیگر آلمانی به نامهای باسیلوس والنتین و آگریکولا (1623-1555) یاد می‌کنیم که شخص اخیر بعدها به پدر هواشناسی معروف گشت.}

^{آخرین شخصی که کانیها را از نظر ظاهری پژوهید، کانی شناس روسی لموسوف (1711-1765) بود. در سال 1669 یک دانشمند دانمارکی به نام نیلس استنسن قانون ثابت بودن زوایا را کشف کرد. در همین سال شخص دیگری به نام اراسموس بارتولینوس موفق به کلسیت گردید. قانون پارامتر وایس آلمانی در دهه دوم سده بیستم وضع کرد. در سال 1830 هسل 32 کلاسه را ثابت کرد، پس از آن با بهره‌گیری از محاسبات ریاضی فدروف روسی و شنفلیس آلمانی 230 شبکه فضایی را ثابت کردند. با کشف اشعه ایکس به‌وسیله رنتگن، تحول عظیمی در کانی‌شناسی بوجود آمد بدینوسیله برای اولین مرتبه ماکس فون لاوه موفق به بررسی ساختمان داخلی بلور گردید. بعد از اینکه استفاده از پرتو ایکس در کانی‌شناسی نشان داده شد، براگ در سال 1913 اولین ساختمان یعنی شبکه نمک طعام را معرفی نمود.}